Overload Relay โอเวอร์โหลด (รีเลย์) คืออะไร

ระบบไฟฟ้าและมอเตอร์ในโรงงานอุตสาหกรรมต่างต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะ “กระแสไฟเกิน” หรือ Overload ที่สามารถสร้างความเสียหายอย่างหนักให้กับเครื่องจักรและกระทบกระบวนการผลิตแบบไม่ทันตั้งตัว Overload Relay (โอเวอร์โหลดรีเลย์) จึงเปรียบเสมือนผู้พิทักษ์ตัวจิ๋ว ที่คอยตรวจจับความผิดปกติของกระแสไฟฟ้าและสั่งตัดวงจรได้อย่างแม่นยำทันเวลา เพื่อป้องกันไม่ให้มอเตอร์เกิดความร้อนสูงเกินไปจนเสียหาย บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักกับ Overload Relay แบบเข้าใจง่าย ตั้งแต่หน้าที่สำคัญ หลักการทำงาน ประเภท วิธีการเลือกใช้งานให้เหมาะสม พร้อมจุดเด่นเฉพาะตัวของ Overload Relay จาก Schneider Electric ถ้าคุณต้องการยกระดับความปลอดภัยให้กับระบบไฟฟ้าในโรงงานหรือธุรกิจ อย่าพลาดเรื่องราวน่ารู้ของอุปกรณ์ชิ้นเล็กแต่สำคัญในบทความนี้

Overload Relay คืออะไร

Overload Relay หรือ โอเวอร์โหลดรีเลย์ คือ อุปกรณ์ป้องกันชนิดหนึ่งที่ใช้ร่วมกับมอเตอร์ไฟฟ้า โดยมีหน้าที่หลักคือ ป้องกันมอเตอร์จากกระแสไฟเกิน (Overcurrent) ที่เกิดจากการทำงานหนักเกินไปหรือสภาวะผิดปกติ เช่น มอเตอร์ติดขัด มอเตอร์ทำงานเกินกำลัง หรือมีโหลดมากเกินไป ซึ่งอาจทำให้ขดลวดในมอเตอร์ร้อนจัดจนเกิดความเสียหายถาวรได้

โอเวอร์โหลดรีเลย์จะตรวจสอบกระแสไฟที่ไหลเข้าสู่มอเตอร์อย่างต่อเนื่อง หากพบว่ากระแสไฟสูงกว่าค่าที่กำหนดไว้เกินระยะเวลาหนึ่ง รีเลย์จะสั่งตัดวงจรไฟฟ้า (Trip) เพื่อป้องกันไม่ให้มอเตอร์เสียหาย นอกจากช่วยยืดอายุการใช้งานของมอเตอร์แล้ว ยังช่วยลดความเสี่ยงจากอัคคีภัยและอุบัติเหตุต่าง ๆ ที่เกิดจากไฟฟ้าได้อีกด้วย

ทำไมต้องใช้ Overload Relay?

การใช้ Overload Relay ถือเป็นมาตรฐานความปลอดภัยที่ทุกระบบไฟฟ้าควรมี โดยเฉพาะในโรงงานอุตสาหกรรมหรือสถานประกอบการที่มีการใช้งานมอเตอร์ขนาดใหญ่
เหตุผลหลักที่ต้องใช้ Overload Relay ได้แก่

• ป้องกันความเสียหายของมอเตอร์: หากมอเตอร์ได้รับกระแสไฟเกินโดยไม่มีการตัดวงจร อาจทำให้ขดลวดไหม้ ส่งผลให้ต้องเปลี่ยนหรือซ่อมแซมมอเตอร์ ซึ่งมีต้นทุนสูง

• เพิ่มความปลอดภัย: ลดความเสี่ยงจากไฟไหม้ อุบัติเหตุ หรือความเสียหายต่อระบบไฟฟ้า

• ลดการหยุดชะงักในการผลิต: เมื่ออุปกรณ์มีการป้องกันที่ดี ระบบจะหยุดทำงานชั่วคราวเฉพาะในกรณีที่เกิดปัญหาจริง ๆ ทำให้ซ่อมแซมและกลับมาใช้งานได้อย่างรวดเร็ว

• มาตรฐานอุตสาหกรรม: การติดตั้ง Overload Relay เป็นไปตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยและมาตรฐานสากล เช่น IEC หรือ UL

ประเภทของ Overload Relay

Overload Relay มีหลากหลายประเภทที่ออกแบบมาให้เหมาะกับลักษณะงานและสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน โดยแบ่งออกเป็นหลัก ๆ ดังนี้

1. Thermal Overload Relay (รีเลย์ชนิดความร้อน): ใช้หลักการตรวจจับความร้อนที่เกิดจากกระแสไฟเกิน มักใช้บิเมทัลลิกแผ่นสองชนิดที่ขยายตัวต่างกัน เมื่อเกิดความร้อนจากกระแสเกิน แผ่นโลหะจะดัดตัวและตัดวงจร เป็นชนิดที่พบเห็นบ่อยและราคาไม่สูง

2. Electronic Overload Relay (รีเลย์ชนิดอิเล็กทรอนิกส์): ใช้เซ็นเซอร์ตรวจวัดกระแสไฟและวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ช่วยให้ตรวจจับความผิดปกติได้แม่นยำยิ่งขึ้น และสามารถตั้งค่าการป้องกันได้หลากหลาย เช่น หน่วงเวลา Trip, แจ้งเตือนผ่านระบบ, หรือบันทึกข้อมูลการใช้งาน

3. Other Types: นอกจากนี้ยังมีรีเลย์ชนิดอื่น ๆ เช่น Solid State Overload Relay, Magnetic Overload Relay ซึ่งออกแบบมาเฉพาะทางสำหรับงานที่ต้องการความเร็วหรือความทนทานเป็นพิเศษ

หลักการทำงานของ Overload Relay

หลักการทำงานของ Overload Relay คือการตรวจสอบกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านเข้าสู่มอเตอร์อย่างต่อเนื่อง หากกระแสไฟเกินค่าที่ตั้งไว้เป็นระยะเวลาหนึ่ง รีเลย์จะสั่งตัดวงจรเพื่อป้องกันความเสียหาย

• Thermal Overload Relay: จะอาศัยความร้อนจากกระแสเกิน ทำให้แผ่นบิเมทัลดัดตัวและสั่งตัดวงจร เมื่อตรวจจับได้ว่ากระแสไฟสูงกว่าค่าปกติ

• Electronic Overload Relay: จะใช้เซ็นเซอร์ตรวจจับค่ากระแสไฟและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวงจรอิเล็กทรอนิกส์ จึงตอบสนองได้แม่นยำและรวดเร็ว สามารถตั้งค่าการ Trip และระบบแจ้งเตือนได้หลากหลาย

เมื่อโอเวอร์โหลดรีเลย์ทำงาน จะมีการส่งสัญญาณไปยังคอนแทคเตอร์เพื่อหยุดการจ่ายไฟไปยังมอเตอร์ ทำให้มอเตอร์หยุดทำงาน ลดความร้อนสะสมและป้องกันความเสียหาย หลังจากตรวจสอบและแก้ไขปัญหาแล้ว สามารถรีเซ็ตรีเลย์เพื่อกลับมาใช้งานตามปกติ 

การเลือก Overload Relay อย่างไรให้เหมาะกับงาน

การเลือก Overload Relay ให้เหมาะสมกับงานแต่ละประเภทมีความสำคัญมาก เพราะการเลือกผิดอาจทำให้การป้องกันมอเตอร์ไม่มีประสิทธิภาพ
แนวทางการเลือกมีดังนี้

• พิจารณากระแสไฟฟ้า (Current Rating): เลือกรีเลย์ที่รองรับกระแสไฟสูงสุดของมอเตอร์ได้อย่างเหมาะสม

• ประเภทของโหลด (Load Type): งานที่ต้องการความแม่นยำสูงหรือระบบอัตโนมัติ ควรเลือกแบบอิเล็กทรอนิกส์ หากเป็นงานมาตรฐานทั่วไป แบบ Thermal ก็เพียงพอ

• สภาพแวดล้อม: หากติดตั้งในที่อุณหภูมิสูงหรือมีความชื้น เลือกรีเลย์ที่ออกแบบมาให้ทนต่อสภาพแวดล้อมนั้น

• ฟังก์ชันเสริม: เช่น การเชื่อมต่อกับระบบควบคุมอัตโนมัติ, การแจ้งเตือนระยะไกล, หรือการบันทึกข้อมูลการใช้งาน

• มาตรฐานความปลอดภัย: ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน เช่น IEC, UL เพื่อความมั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัย

จุดเด่นของ Overload Relay จาก Schneider Electric

Schneider Electric เป็นหนึ่งในผู้นำตลาดด้านอุปกรณ์ไฟฟ้า โดย Overload Relay ของ Schneider Electric โดดเด่นในหลายด้าน

• เทคโนโลยีล้ำสมัย: ใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยทั้งในรุ่น Thermal และ Electronic ให้ความแม่นยำสูง ตอบสนองไว และเชื่อถือได้

• ใช้งานง่าย: มีฟังก์ชันปรับตั้งค่ากระแสไฟได้สะดวก ติดตั้งและดูแลรักษาง่าย

• ฟีเจอร์เสริมครบถ้วน: เช่น การแจ้งเตือนผ่านระบบ, การตั้งค่า Trip Delay, การรีเซ็ตแบบ Manual และ Automatic

• ความทนทาน: ผลิตจากวัสดุคุณภาพสูง ทนต่อสภาพแวดล้อมและรองรับการทำงานต่อเนื่องในโรงงานอุตสาหกรรม

• รองรับระบบอัตโนมัติ: สามารถเชื่อมต่อกับระบบควบคุมอัจฉริยะ (Smart Control) เหมาะกับ Industry 4.0

• มาตรฐานสากล: ทุกผลิตภัณฑ์ผ่านการรับรองตามมาตรฐานสากล เช่น IEC, UL, CCC ทำให้มั่นใจได้ในเรื่องคุณภาพและความปลอดภัย
  ไม่ว่าคุณจะเป็นโรงงานขนาดใหญ่หรือ SME Schneider Electric มีผลิตภัณฑ์ที่เหมาะกับทุกความต้องการ ช่วยให้ระบบไฟฟ้าของคุณปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูงสุด

Overload Relay คือ อุปกรณ์ป้องกันที่ขาดไม่ได้สำหรับระบบไฟฟ้าและมอเตอร์ในทุกอุตสาหกรรม ช่วยป้องกันความเสียหายจากกระแสไฟเกิน เพิ่มความปลอดภัย ลดต้นทุนการซ่อมบำรุง และยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ การเลือกใช้งาน Overload Relay ที่เหมาะสม โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์จาก Schneider Electric ที่มาพร้อมเทคโนโลยีล้ำสมัยและมาตรฐานสากล จะช่วยให้ระบบไฟฟ้าของคุณทำงานได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยในทุกสถานการณ์

นอกจาก Overload Relay แล้ว ที่ชไนเดอร์ อิเล็คทริค (Schneider Electric) ยังมีอุปกรณ์และโซลูชั่นด้านไฟฟ้า พลังงาน และโซลูชั่นด้านความยั่งยืนอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น sustainability business, circular economy, โซลูชั่น climate change, โซลูชั่น renewable energy, Energy Monitoring, Gas Insulated Switchgear, Network Racks, Push Button Switch  และอื่นๆ อีกมากมาย สามารถเลือกชมผลิตภัณฑ์ได้ที่เว็บ www.se.com หรือ ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมกับทางศูนย์บริการลูกค้าสัมพันธ์ ได้เลย

ติดตามเรื่องราวดี ๆ จาก ชไนเดอร์ อิเล็คทริค ได้ที่

เว็บไซต์: www.se.com

Facebook: Schneider Electric

Instagram: schneiderelectric_th

LinkedIn: Schneider Electric

Lazada: Schneider Electric

Shopee: Schneider Electric official

LINE Official: ชไนเดอร์ อิเล็คทริค